در روایت آمده است که: چهار چیز از سعادت و خوشبختی انسان است. همسر خوب ، خانه وسیع ،مرکب راهوار و همسایه خوب. در فرهنگ عمومی و ضرب المثلها آمده است که: همسایه خوب بهتر از برادر است و همچنین گفته شده که:
« اول همسایه را ببینید و سپس خانه را بخرید».
از امام صادق (ع) نقل شده که همسایه دار بودن و حفظ احترام همسایه سبب افزایش رزق و روزی و طول عمر و آبادانی جامعه می شود. همچنین از آن حضرت نقل شده است که: «همسایه آزاری موجب محشور شدن انسان در قیامت با دست و پای بریده می شود.»
قرآن کریم پس از تأکید بر عبودیت پروردگار و احسان به والدین و اقربا و ایتام و مساکین بر نیکی به همسایه نزدیک و فامیل و همسایه دور سفارش می کند و « یمنعون الماعون» را همسایگانی می داند که خیر آنان به همسایه نرسد و مانع از رسیدن خیر به همسایگان باشند.
همسایه در فرهنگ دینی و اسلامی یا فامیل انسان است ، یا هم کیش اوست و یا هر دوی آنهاست. بنابر این از سه جهت حق بر گردن انسان پیدا می کند : اول حق فامیلی و قرابت و دوم حق مسلمانی و برادر دینی بودن و سوم حق همسایگی، بنابراین اگر همسایه فامیل نباشد و مسلمان هم نباشد، حداقل حق همسایگی بر انسان دارد و حق همسایه آن است که اگر فریاد خواهی داشت به فریادش برسی و اگر طلب قرض از تو کرد به او قرض بدهی و اگر دست تقدیر روزگار غبار غم و فقر بر او نشاند از او دلجویی نمایی و ملاقات نمایی و اگر خیری به او روی آورد به او تهنیت بگویی و اگر مبتلا به مریضی و بیماری شد به عیادتش بروی و اگر مصیبتی بر او وارد شد به او تعزیت بگویی و اگر از دنیا رفت در تشییع و مراسم او شرکت نمایی و بالاتر از همه نکند شبی سیر سر بر بالین نهی و همسایه ات گرسنه به خواب رود و همسایه آزاری موجب بی دینی انسان می شود.
امام صادق (ع) می فرماید: احبّوا اللناسَ ما تحبّونَ لا أنفسکم أَما یستحیی الرجل منکم أن یعرف و جاره حقه و لا یعرف حق جاره . دوست داشته باشید برای مردم هر آنچه برای خود دوست دارید و آیا حیا و شرم ندارد انسان از اینکه همسایه قدردان او باشد و او نسبت به همسایه اش قدر ناشناسی کند.
و نیز می فرماید:« المُسلم الّذی یسلم المسلمونَ من لسانه و یده و لیس منّا من لم یأمن جاره بوائقه» مسلمان کسی است که مسلمانان از دست و زبان او در امان باشند و از ما نیست کسی که همسایه اش از شر او در امان نباشد. و خردمند واقعی کسی است که به همسایه اش نیکی کند.
امام صادق (ع) می فرماید: مکارم و بزرگی در ده چیز نهفته است: 1- صداقت در گفتار2- خداترسی راستین3- اداء امانت4- صله رحم5- میهمان نوازی4- اطعام فقیر 7- نیکی و حمایت از همسایه و ...
امام خمینی (ره) می فرماید: اذیت مسلم و آزار مؤمنین از بزرگترین گناهان کبیره است. ایشان با دستور اکیدشان مساجد و هیئات را مکلف نمودن که در بلند نمودن صدای مراسمات و بلندگوها مراقب و مواطب حال همسایگان باشند و مبادا یک عملی مستحب موجب گناه بزرگ همسایه آزاری و تضییع حقوق مردم گردد.
و کلام آخر اینکه: پیامبر (ص) فرمود: « ما زالَ جِبرئیلُ یوصینی بالجار حتّی ظننتُ انّه سیورثه» پیوسته جبرئیل از ناحیه خداوند مرا در مورد همسایگان سفارش می نمود به حدّی که گمان کردم که همسایه از همسایه ارث می برد.
نوشته شده توسط حجت الاسلام شریفی راد مدیرکلتبلیغات اسلامی ایلام
تاریخ22خرداد89